Informatie over Higonokami
In de wereld van messen is de higonokami een levend fossiel. Dit kleine Japanse vouwmes is een van de oudste messenmerken die nog steeds in productie zijn, is sinds zijn ontstaan vrijwel onveranderd gebleven en is bovendien een van de goedkoopste op de markt.
Het higonokami-mes zag het licht in 1896 in het Meiji-tijdperk in Japan, toen een man genaamd Tasaburo Shigematsu een mes meebracht uit de provincie Kyushu en een messenmaker genaamd Teji Murakami uit Hirata in de regio Miki vroeg om het te vervaardigen.
Dit originele mes had aanvankelijk een misvatting, omdat het geen vergrendelingsmechanisme had. Het verhaal gaat dat deze messenmaker, Murakami, als eerste het idee kreeg om een hendel aan het lemmet toe te voegen, waardoor het mes zijn huidige vorm kreeg en het commerciële succes verzekerd was. Sommige bronnen noemen een tweetal andere smeden: Shigeji Nagao en zijn zoon Komataro Nagao, die een belangrijke rol speelde bij de totstandkoming ervan. Onthoud hun achternaam, u zult die hieronder nog tegenkomen.
Het verhaal van de higonokami is verweven met de bewogen geschiedenis van Japan gedurende de afgelopen twee eeuwen. Halverwege de 19e eeuw, bedreigd door de kanonnen van de oorlogsschepen van de Amerikaanse marinecommandant Perry, wordt het Keizerrijk van de Rijzende Zon gedwongen zijn grenzen te openen voor de rest van de wereld. Japan ondergaat plotseling een enorme verandering en moet evolueren van een feodale samenleving naar een moderne industriële staat, anders dreigt het gekoloniseerd te worden.
In 1877 vond de laatste veldslag plaats tussen een groep rebellerende samoerai en het moderne leger van de keizer (zoals te zien in de film "The Last Samurai").
Na hun nederlaag werden de samoerai geleidelijk aan van hun privileges beroofd en verloren ze het recht om hun zwaarden in het openbaar te dragen. Als gevolg hiervan verloren veel smeden hun belangrijkste klanten, moesten ze andere inkomstenbronnen zoeken en begonnen ze messen te maken. Velen van hen vestigden zich rond Miki, een regio met veel rivieren en ijzerertszand, en tevens de historische geboorteplaats van de higonokami.
De naam van het mes is nauw verbonden met deze gebeurtenissen. “Higo no Kami” betekent in het Japans “Heer van Higo”. Higo is de oude naam van de provincie Kyushu, waar het oorspronkelijke mes vandaan kwam, maar “Higo no Kami” is ook een aristocratische titel die historisch gezien aan machtige samoerai werd gegeven.
In die tijd was Matsudaira Katamori de waarnemende Heer van Higo; hij was tevens de allerlaatste. Hij was betrokken bij zowel de Perry-episode als de laatste veldslagen van de samoerai.
In 1894 begon Komataro Nagao een smederij en samen met een aantal andere smeden werd In 1899 een messenmakersgilde opgericht en in 1907 werd de naam "Higonokami" als handelsmerk geregistreerd. Alleen leden van het gilde mochten het mes vervaardigen. Inmiddels is Mitsuo Nagao de 5de generatie meestersmid die higonokami messen maakt.
Het verhaal van de Higonokami groeide uit tot een succesverhaal. Het werd het populairste Japanse mes, het mes dat alle kinderen in hun schooltas hadden, het praktische zakmes voor dagelijks gebruik. Er werden zelfs massawedstrijden georganiseerd om potloden te slijpen, met een beloning voor de snelste.
Ondanks het eenvoudige en basale ontwerp had het mes een aantal uitstekende eigenschappen: het was vlijmscherp met een hoogwaardig sanmai-koolstofstalen lemmet, gemakkelijk te slijpen, goedkoop en meer dan 50 fabrikanten produceerden het destijds.
Het mes overleefde het tekort aan grondstoffen tijdens de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende Amerikaanse bezetting. De Amerikanen verboden het maken van zwaarden en opnieuw moesten veel smeden ander werk zoeken.
De genadeslag, de doodsteek, voor het succesverhaal van de higonokami kwam in 1961 toen een 17-jarige geestelijk gestoorde jongen het hoofd van de socialistische partij vermoordde door hem in het openbaar neer te steken met hetzelfde soort zwaard dat een eeuw eerder, in 1876, verboden was.
Een ongekende en hysterische anti-messencampagne trok door het land, het werd verboden om een higonokami mee naar school te nemen en er werden strenge wetten aangenomen die het dragen van messen beperkten.
Dit was een harde klap, de higonokami verdween bijna en als hij vandaag de dag nog bestaat, is dat te danken aan messenliefhebbers of mensen met nostalgische gevoelens voor hun jeugd, die de vlam brandend hebben gehouden. Tegenwoordig is het mes minder populair en veel jonge Japanners kennen het niet eens meer.
Dus als "higonokami" een handelsmerk is en als alleen de fabrikanten die tot het Miki-concern behoren zoals de Nagao Kanekoma Factory Co., Ltd. mogen deze naam gebruiken. Helaas is er in feite nog maar één maker over in het gilde; alle anderen zijn ermee gestopt.
De enige "echte" en "historische" higonokami's zijn gemakkelijk te herkennen. Dat zijn de exemplaren die verkocht worden in de kleine blauw-gouden kartonnen doosjes (maar tegenwoordig ook in plastic hoesjes) en die geproduceerd worden door de familie Nagao in de Nagao Kanekoma fabriek met het kenmerkende 肥後守定駒 "Sadakoma" logo op de heften.
De tekst op Higonokami-messen is vrij klassiek en bijna altijd hetzelfde. Wat hier staat is:
登録商標 (bovenaan)
= “Geregistreerd handelsmerk”
肥後守定駒
= “Higonokami Sadakoma”
Uitleg:
- 肥後守 (Higonokami) → betekent letterlijk “heer van Higo” (een oude provincie in Japan), maar is tegenwoordig de naam van dit type traditioneel zakmes.
- 定駒 (Sadakoma) → de naam van de maker / smid (een bekende fabrikant van Higonokami-messen).
Kort gezegd:
Dit mes is een authentieke Higonokami van de maker Sadakoma, en het is een geregistreerd handelsmerk.
Er zijn verschillende lemmetvormen, maar de meest voorkomende is die met de punt in lijn met de snijkant, de zogenaamde "omgekeerde tanto". Er zijn ook andere versies met verschillende staalsoorten. Sommige zijn zelfs nog goedkoper, met een Shirogami-lemmet en een zwartgeblakerd stalen handvat. Er bestaan ook speciale edities met een damaststalen sanmai-lemmet.
Het is bijna onmogelijk om een perfect exemplaar te vinden en er lijkt altijd wel een detail te zijn dat niet in orde is: krassen en imperfecties op het lemmet, een hendel die niet goed afstelt op het handvat, asymmetrische slijpingen, vijlsporen, krassen op het messing, enzovoort... De afwerking is niet perfect, de achterkant van het lemmet voelt aan als een vijl en scherpe hoeken maken het mes onprettig om vast te houden.
Omdat het zowel gereedschappen als messen zijn en omdat ze zo goedkoop zijn (9 euro in Japan), is het aan de eigenaar om ze af te werken.
De vijf generaties Nagao – Meesters van de Higonokami
Al sinds het einde van de 19e eeuw wordt de traditie van de Higonokami-messen doorgegeven binnen de familie Nagao. Hieronder een overzicht van de vijf generaties die dit ambacht hebben gevormd:
1e generatie – Komataro Nagao (1894)
De oprichter startte in 1894 een werkplaats in Miki voor de productie van Hirata-messen.
Later begon hij met het vervaardigen van de inmiddels iconische Higonokami-messen.
2e generatie – Shigeharu Nagao
Nam de productie van Higonokami-messen over en zorgde voor de officiële registratie van het handelsmerk “Higonokami”.
3e generatie – Akira Nagao
Zette de productie van Higonokami-messen voort en bewaakte de continuïteit van het familieambacht.
4e generatie – Motosuke Nagao
Onder zijn leiding werd Nagao Kanekoma de enige officiële producent van Higonokami-messen.
5e generatie – Mitsuo Nagao
De huidige generatie zet de traditie voort en werkt tegelijkertijd aan de ontwikkeling van nieuwe Higonokami-varianten.
Nagao Kanekoma Factory Co., Ltd.
Het bedrijf werd in 2021 officieel opgericht als vennootschap en zet sindsdien het eeuwenoude vakmanschap voort in een moderne bedrijfsstructuur.
Name: Nagao Kanekoma Factory Co., Ltd.
Adderss: 286-1 Torimachi, Miki-city, Hyogo 673-0456, JAPAN
Establishment: in 1894. Founded by Komataro Nagao.
Vragen? Whatsapp
